Cocuklarda okuma ve yazma becerisinin gelisimi

<12>
02/17/2011 22:49:00

Elfana,


2 gun once gorsem bu konuyu, ne guzel okumayi erken ogrensinler tabii derdim. Ancak bir suredir kafami taktigim bir konu ustune (cocuklarin dogal ogrenme evreleri/sanat/okuma vs) edindigim bir kitapta su an okudugum seyler fikrimi tumden degistirdi. Elimden geldigince derli toplu kitabin ne dedigini paylasayim..Erken yasta okuma ogretme/ogretmeme karariniza faydasi olacagini dusunuyorum:

Kitap burada: (Bu kitabi almama sebep banu'nun su yazisi olmustu):

"- Cocuklarda cizme ve boyama ayni yurume gibi onemli bir kinesiotic (hareket) asamadir. Once kollarini omuzdan savurarak boya kalemini kullanirlar, zamanla kaslarina hakim hale gelip, daha belirgin seyler cizmeye baslarlar (en basit sekilde anlatmak gerekirse)

- Cocugun yaratici dusuncesini baltalamamak ve kendi hizinda degisik evrelerden gecmesi icin serbest birakilmasi, tek cozumlu sanat faaliyetleri/aktiviteleri yerine deneyimi ve eforu odak alan calismalar yaptirilmalidir. Bunun icin uzak durulmasi gerekilen aktiviteler:
- Hazir sekilleri boyama
- Nokta birlestirme
- Annenin babanin cocuk icin cizmesi
- Yapbozlar (tek cozum yolu var, birkez cozdukten sonra cocugun ayni seyi bastan bastan yapmasini beklemenin cocuga faydasi olmadigini savunuyor)
- her turlu ozel gun el isi  (yilbasi, mevsimler vs...)

Cocuk yazabilmek ve sonrasinda da basariyla okuyabilmek icin ciziktirme (scribbling) ve boyama asamalarindan sirayla gecmelidir. Eger yetiskinler bu asamalari hizlandirmaya calisirlarsa cocugun ozguveni ve gelecek yillardaki okuma-yazma basarisi konusunda risk olusturur.

Cunku bu asamalardan gecen cocuk once suursuzca ciziktirir. Kas kontrolu arttikca duz cizgiden spirallere,zigzaglara gecer,ordan kapali sekiller cizmeye baslar (kare,yuvarlak). Kapali sekiller cizmek onemli bir asama. Cunku bunu yapabilen cocuk "mandala"cizmeye baslar. Mandala cizmek onemli. Bu cocugun algisinin gelistigini, etrafindaki dunyayi kagit ustune "yazmaya" basladigini gosterir. (Mandala icin bir yuvarlak dusunun ve ustunden cizgiler geciyor:insan, gunes vs hep bu sekilden turevlenen cizimler,cocuklar icin).

Tam istedigim gibi ceviremeyecegim,onun icin bir paragrafi Ingilizce aktariyorum:

"Scribbling is an accurate representation of intellectual growth. A school-age child of five or six years who is still scribbling needs to complete this stage before he or she can learn to read or write. Forcing the issue or encouraging the child to skip this important stage by drawing realistically causes emotional damage on top of slow learning. Children of normal intelligence should feel free enough to revert back to scribbling,even after they have started to draw representationally. Most children don't really abandon scribbling completely until age five or six. I have always believed that schools that eliminate art are the ones that have problem readers. Schools where art translates as coloring adult-drawn pictures with a "neat" back and forth hand movement may contribute to some of the problems children have when they learn to read. Too often educators fail to credit scribbling as a significant precursor to reading."

Kisaca cevirmek gerekirse: Okumayi sadece cozmek degil ama okumanin devaminda duzgun gelismesi icin cocugun belli ciziktirmek asamalarindan gecmis olmasi gerekir. Vaktinden once anlamli sekiller cizmesi beklenilen, buna yoneltilen cocuk okuma konusunda zorluklar yasayabilir."


Ben sahsen kaliplar icine sikismis ogretim metodlarina genelde kendimi uzak hissettigimden boyle bir gorusun etkisi bende buyuk oluyor.

Okumayi erken yasta ogretmeye kararliysaniz da en azindan cocugun bu asamalardan az cok gecip gecmedigine dikkat edebilir, ona gore karar verebilirsiniz.

Kimi cocuklar daha erken boyle evrelerden geciyorlar: Karakteri ya da verilen firsatlar sonucu.

Ben bu okuma ustune, tum boyama, A-B-C, nokta birlestirme kitaplarini kaldirdim. Onlari vaktinden once sundugumu farkettim.

Ynt: Cocuklarda okuma ve yazma becerisinin gelisimi

02/17/2011 22:56:00

ben hep 'okuma' diye düsünüyorum, yazmayi okulda ögrensin:)

paylasim icin tesekkürler.

bir de. puzzle'lar icin: hayatta bazi seylerin tek dogurusu vardir, seviyorsa yapsin :) diyorum...

sevgiler

Ynt: Cocuklarda okuma ve yazma becerisinin gelisimi

02/17/2011 22:57:00

Cok guzel alintilar yapmissin. Bizdeki duruma gore yorumlayayim. Resim yapma asamalarini cok hizli gecti. Aylarca eline kalem-kagit almadigi bir donem gecirmistik. 5 ay kadar surdu. Akabinde okula basladi ve gozlemlediklerini bir bir resimlemeye basladi. Okuma-yazmaya hazirlik calismalari adina 1 ay oncesine kadar hicbir sey yapmamistik. Duzgun bir bicimde cizgisiz kagida harf ve rakamlari siraliyor. Devamli okuma istegini de dile getiriyor. Bunlar da benim olumlu dusunmeme yol acti. Esim ve benim guzel sanatlar fakultesi gecmislerimiz var. Bu konuda zorlanmamasinda etkili diye dusunuyoruz zaman zaman.

Ynt: Cocuklarda okuma ve yazma becerisinin gelisimi

02/17/2011 23:01:00

Yapbozlar soz konusu oldugunda ise yazara katilamayacagim. Benim grubum 2007 ve 2008 liler. Istisnasiz hepsinin serbet zamanda ilgilendigi tek sey yapbozlar. Butun dunyayla ilisikleri kesilip, dakikalarca, defalarca yapip bozuyorlar. Yaptiklari resimlerde, ozellikle ilgilendikleri yapbozlarin-hepsinin bir adet favorisi var-ayrintilarini rhatlikla goruyorum ve o bolum/konu ile ilgili sorular soruyorlar.

Ynt: Cocuklarda okuma ve yazma becerisinin gelisimi

02/17/2011 23:22:00

asna, kitaptaki gorusun carpici olan tarafi okuma yazmanin birlikte ele alinmasi hatta yazmanin (yazma diye kasdettigi gercek dunyayi kagida aktarma, bunu devami A-B-Cyi kagida yazabilmek) okumadan once gelmesi...


elfana, dedigin gibi Alpi bu asamalari daha hizli gecmis olabilir, ya da evreleri atlamis olabilir. Buna uygun olarak okuma ogretilirse gelecekteki genel okuma becerisi icin faydali olacaktir.

Puzzle o kategorideki aktiviteler icin bir ornek. Herkesin her gorusu harfi harfiyen uygulamasi beklenemez. Sila 2008 dogumlu ve bastan beri yapbozlara ilgisi soyle boyle. Ortadan kaldirmak bizim gunluk akisimizi hic degistirmedi. Eger cocuk cok keyif aliyorsa, farkli yapbozlar verilerek bu ilgisi beslenebilir.

Ynt: Cocuklarda okuma ve yazma becerisinin gelisimi

02/17/2011 23:26:00

sedavesila, kastettigini anladim. Alpi' nin puzzle meraki da 3 yasa dogru cogalmisti ve bir sureligine ortadan kaldirdigimizda, gercekten hayatimiz degismemisti:)

Ynt: Cocuklarda okuma ve yazma becerisinin gelisimi

02/22/2011 08:34:00

merhaba,

boyama/nokta birlestirme konusunda katılıyorum size, uzak duruyoruz. yaratıcılıgı sınırladıgı bilenen bir sey. serbest cizim en guzeli. oyle yapıyoruz, lakin su noktada kafam karısıyor, bir konusalım tartısalım:

anne baba cizmeden cocuk kendiliginden nasıl yonunu bulacak arkadaslar? biz soyle yapıyoruz evimizde. masayı cıkarıyoruz, yere oyun halısını seriyoruz, kagıtları ve boya kalmelerini cıkarıyoruz. simdi resim vakti diyoruz. yanlarına oturuyoruz. arından herkes onundeki kagıda ciziyor. mesela ben bir yuvarlak ciziyorum bak kızım yuvarlak boyle olur diyorum. caktırmadan yonlendirmis oluyorum. bana bakarak o da ciziyor. yuvarlagı boyle ogrendiler. baba ucgen ciziyor bak bu bir ucgen oldu diyor mesela harika bir catı olur bu ucgenden gibi...yanlarında yonlendirici gorevi goruyoruz bir sure. ardından cekiliyoruz. onlara bırakıyoruz.

kafama takılan su; okudugum yayınlarda sedanın yazdıgı gibi anne babanın karısmaması yazıyor, serbest bırakması gerektigi soyleniyor. oyleyse cocuk nasıl kendiliginden bu isi kotaracak? nasıl zevkli hale gelecek bunu anlayamıyorum. biz bir kez gosterdikten sonra cabalayıp onlarda yapmayı seviyor ve ogrendikleriyle ozgun calısmlara cıkartabiliyorlar ortaya lakin bir yonlendiriciye ihtiyac duyuyorlar benimkiler.

bu resimle ilgili genel gorusum.

yazının once bu baglantılardan gectigini bilmek yazma eyleminin bu evrelerden gecitiginin bir ispatı gibi geldi ve acıkcası mantıklı. yuvarlak cizmek icin kucuk olan bir bebek o harfini yazamaz pek tabi:)

okuma ve yazma zihinde nasıl gelisiyor acaba? simdi su noktada bunu dusundum. hangisi daha once ogrenilir? yazma isi icin resimle ilgili su yukarda yazılanlardan gecitigini cıkartabiliriz. peki okuma? ezber ile mi baglantılıdır? sesler? ccc sss dddd harfler?

selamlar,
bol gunesler:)

Ynt: Cocuklarda okuma ve yazma becerisinin gelisimi

02/22/2011 08:55:00

banu o yazısında 'asla bu ne diye sormayın' demis,

banu okuyor musun acaba burayı?

ben soruyorum, niye sormayacakmısız sebebi neymis, ne ile iliskilendiriyorsunuz merak ettim? yanlıssa sebebi ne olabilir?

kızım bu ne, ne yaptın diyorum anlatıyor bıdır bıdır, kendiyle gurur duyarak. bak annesi bu bir astronot, bak annesi bu bir balık, annesi balık astronotla uzaya gidiyor gordun mu vuuuu diye vs. vs...

yanında oturup yonlendirici gibi ciziktiriyoruz ama neden herkes boyle yazıyor kafam karısıyor. hayal gucunde dirhem eksilme ya da kesfetmesinde dirhem azalma gozlemedim. oyleyse?

kestane kebap/acele cevap:)

Ynt: Cocuklarda okuma ve yazma becerisinin gelisimi

02/22/2011 22:07:00

Ica, benim en acil cevabim birgun gecikmeli biliyorsun :)


Elimden geldigince, kitapta okuduklarimdan feyz alarak cevap vereyim:

"anne baba cizmeden cocuk kendiliginden nasıl yonunu bulacak arkadaslar?" diye sormussun...

Kitap diyor ki yon bulmasin, amac manali seyler cizmek degil, amac "ciziktirmek". Birakin cocuk istedigi gibi karalasin, cizsin, az mudahale edin, hatta mumkunse etmeyin. 5-6 yasina kadar ciziktirmesi normal. Kendi ciziktirmeleri sonucu yavas yavas kapali cizgi cizmeyi cozecek, kapali cizgiden de etrafini betimlemeyi ogrenecek. 

Nasil cocuk konusmaya baslamadan aylarca once bizi anlayabiliyor, komut takip edebiliyor ama tek kelime yerine gore cevap veremiyor, cizimde de ayni sey var. Cocuk once ciziktirerek boya,kalem kullanmanin fiziksel boyutunu anlayacak. Zamanla elindeki aletle (kalem, boya) kagida istedigi sekilleri cizebildigini anlayacak. Bu nihayetinden anlamli resim cizmeyi getirecek (ev, araba, insan, agac vs cizme mesela). Kitap yine diyor ki eger alip kalemi sen gosterirsen ve cocuk senin cizdigini taklit ederse, onun dusunme tarzi zorlanmaz. Dedigini anlamadan konusmasini bvekliyor gibi bir durum.

Cocugun cizdiklerini birseye benzetmeyin ise surdan geliyor: Yukarda bahsettigim evreden gecen bir cocuk icin onemli olan birseylere benzeterek birsey cizmek degil, elindeki boya ile neler yapabilecegini anlamak. Kagida cizdigi sey, onun icin baktikca bugun gunesken, yarin tabak olabilir, ertesi gun aydede olur (basitce orneklemek gerekirse). Ama sen bu gunes dersen, o artik gunes, baska birsey olamiyor. Iste yaraticiligin koreltilmesi bu. Hayalgucunu kisitlamis oluyoruz cocuklarin. Dusuncesini kaliplamis, yonledirmis oluyoruz.

Kitabin sanirim Turkcesi var, siddetle oneririm okumani. Insanin dusunmeden, dikkat etmeden yaptigi seyleri sorgulamasina yol aciyor.

Iyi cizimler! :)

Ynt: Cocuklarda okuma ve yazma becerisinin gelisimi

02/23/2011 07:04:00

sedacım,

son derece mantıklı yazdıkların/keyifle okudum ve kitabın turkcesini edinmeye karar verdim:)

benzetmiyorum aslında, sadece soruyorum. ne cizdin kızım, bu ne annecim? annesi bak bu bir astronot vs. vs.. lakin bunun bir kalıplasmaya gidecegini akıl etmemisim. simdi sen yazınca anladım. artık pek oyle yoksa bu bir astronot mu demek yok. acaba benim sorulardan oturu mu sık sık boyle cizimlere gidiyor abla. gecenlerde ben sormadan bir agac yapmıs ama, ustelik icine de elma koymus:) cok sevinmistim eve gittigimde gorunce.

detaylı anlatımın icin tesekkur ederim,
okumak cok iyi oldu,
opuyorum,
selamlar.

Ynt: Cocuklarda okuma ve yazma becerisinin gelisimi

02/23/2011 07:25:00

merhaba seda,  yazdıklarını okudum ve gerçekten ilerde düşünemeyeceğim şeyleri sen şimdiden bana göstermiş oldun. düşündüğümde gerçektende açıklamalar çok mantıklı. paylaşım için teşekkür ederim. içaya katılıyorum kitabın türkçesini bulursam alacağım.
İÇA duy sesimi eğer kitabı sen bulursan benide yeri konusunda bilgilendirirsen sevinirim. 

<12>

Cevabın:


Tartışmaya katılmak için giriş yap. Kayıtlı değilsen, bize katıl ve çocuklu hayatını kolaylaştır. Nurturia hakkında daha fazla bilgi için tıkla
Okul öncesi dönemde okuma-yazma

Tamamen Ücretsiz

Kaydol Tecrübeli anne ve babalardan yardım al. Sen de yardım et. Anı defteri, fotoğraf albümü, sorular, gruplar...